ریاضی یعنی همه چیز

مجله علمی

هدف

حیات در کره زمین که مدام در جنب و جوش و حرکت است، بیشترین انرژی جنبشی، گرمایی و شیمیایی خود را از نفت می گیرد. در واقع به یاری این ماده حیاتی است که کوچکترین موتور ماشین تا غول آساترین ناوگانهای سنگین به حرکت در می آید و هزاران نوع تولیدات و مصنوعات صنایع سنگین و جدید پتروشیمی، کودهای شیمیایی، فرآورده های دارویی، پارچه ها و الیاف مصنوعی، پلاستیک ها، چسب ها، فرآورده های بهداشتی و آرایشی پوششهای استحفاظی ساخته می شود.

خوشبختانه کشور ما در دل خلیج نفت خیز فارس آرمیده است، به عنوان یکی از منابع و معادن بزرگ نفت و گاز جهان به شمار می رود. از همین رو تربیت انسانی متخصص و کارآمد برای بهره برداری درست و بهینه از این سرمایه خداداد و جوابگویی افراد به نیازهای آتی صنعت نفت کشور، بسیار ضروری است. به همین منظور مجموعه کارشناسی مهندسی نفت که دارای چهار گرایش مهندسی اکتشاف نفت، مهندسی استخراج نفت - مخازن نفت، مهندسی استخراج نفت - حفاری و مهندسی استخراج نفت - بهره برداری از منابع نفت می باشد، در دانشگاه صنعت نفت از سال 1378 دایر شده است.

توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه

علاوه بر دو درس ریاضی و فیزیک که دو درس پایه در تمامی رشته های مهندسی از جمله رشته مهندسی نفت است، درس زبان انگلیسی نیز در این رشته اهمیت ویژه ای دارد. چون در دانشگاه صنعت نفت از منابع انگلیسی برای دروس تخصصی استفاده می شود. همچنین در این دانشگاه تنها از بین داوطلبان مرد دانشجو پذیرفته می شود. چون نوع کار فارغ التحصیلان این رشته سنگین است و محیط کارشان نیز خارج از شهر است، دانشجویان این دانشگاه از بین داوطلبان مرد انتخاب می شوند برای مثال یک مهندس حفاری در وزارت نفت باید 15 روز خارج از شهر و دور از خانواده باشد و سپس یک هفته مرخصی دارد. شرایطی که مطمئناً برای خانم ها دشوار می باشد.

معرفی گرایش های مقطع کارشناسی

رشته مهندس نفت تا پیش از سال 78 به عنوان یکی از گرایش های مهندسی شیمی مطرح بود اما از سال 78 با همت دانشگاه صنعت نفت، این رشته که رکن اصلی یکی از بخشهای عمده صنعت نفت یعنی اکتشاف و استخراج نفت و گاز است از مهندسی شیمی جدا شد و در چهار گرایش اکتشاف، مخازن، حفاری و بهره برداری از منابع نفت ارائه گردید. رشته ای که اساس دروس آن مبتنی بر مکانیک سیالات، دینامیک گازها، ترمودینامیک سیالات، انتقال جرم و اقتصاد مهندسی است و هدف آن تربیت مهندسین کارآمدی است که بتوانند روشهای بهینه بهره برداری از منابع نفت و گاز را طراحی و اجرا کنند.

مهندسی اکتشاف

به گفته دکتر مارتین سؤل  زمین شناس آلمانی ، دوران طلایی جستجوی  نفت  به  پایان  رسیده است. چرا که امروزه به طور متوسط از هر هشت  حفاری ، یک حفاری به نفت می رسد که این آمار در مناطقی که به هیچ وجه سابقه حفاری وجود نداشته است، بدتر نیز می باشد. به همین دلیل دانشمندان در جستجوی روشهای نوینی برای پیدا کردن نفت در اعماق زمین هستند تا بتوان با حفاری کمتر، هر چه زودتر به نفت دست یافت. کاری که در حیطه عمل مهندسین اکتشاف نفت می باشد.

اولین مرحله برای بهره برداری یا برداشت نفت، کشف حوزه های نفتی است که این کار توسط لرزه نگاری انجام می گیرد. مهندسین اکتشاف، امواج صوتی را به اعماق زمین فرستاده و سپس امواج برگشتی را اندازه گیری و پردازش می کنند تا به وجود یا عدم وجود نفت در درون زمین پی ببرند. به عبارت دیگر این گرایش ارتباط نزدیکی با زمین شناسی دارد.

مهندسی حفاری

ناگهان انفجاری صورت می گیرد و سپس طلای سیاه از دل زمین فوران می کند و یک حوزه نفتی جدید پدیدار می شود. سالهاست که چنین صحنه ای را در فیلم های سینمایی می بینیم ؛ راهی ساده و ارزان برای رسیدن به ماده حیاتی نفت، اما حقیقت این است که برای رسیدن به یک حوزه نفتی باید حفاری کرد کاری که به تخصص، وقت و هزینه بسیاری نیاز دارد.

هزینه حفاری یک چاه حدود 5 میلیون دلار است گل حفاری حدود20% این هزینه را در بر می گیرد.

وقتی مته الماس برای استخراج نفت به عمق چندهزار متری زمین فرو می رود باید خاک و سنگ کنده شده را به طریقی بیرون آورد که این کار توسط گل حفاری انجام می گیرد. یعنی سیالی توسط لوله های حفاری به داخل زمین رفته و کنده های حفاری را به سطح زمین می آورد. گفتنی?است که این ماده بسیار گران است و به همین دلیل اگر به جای استفاده از گل حفاری روش دیگری مثل نیروی هوای فشرده برای بیرون آوردن کنده ها استفاده گردد، هزینه حفاری به مراتب پاییان خواهد آمد و اینجاست که نقش مهم یک مهندس حفاری آشکار می شود، چون یک مهندس حفاری روشهایی را ارائه می دهد که هزینه حفاری را پایین آورده و راندمان را بالا می برد. همچنین با توجه به شرایط و خصوصیات زمین شناسی و اقلیمی منطقه، نحوه حفاری را که می تواند افقی، عمودی و یا جهت دار باشد، تعیین کند.

یکی از وظایف مهندسی حفاری بررسی خاک زمین حفاری است تا با توجه به نوع خاک، مته مورد نیاز برای استخراج و حفاری به کار برده شود.

همچنین متخصص این گرایش تعیین می کند که چه نوع موادی باید در گل حفاری استفاده شود تا مواد فوق موجب ریزش دیواره های چاه نگردد.

طراحی تجهیزات حفاری و انجام عملیات در مناسبترین شرایط و ارزیابی اثرات تکنولوژی حفاری و استخراج بر محیط زیست کشور و ارائه راههای مناسب برای جلوگیری از تخریب آن،جزو فعالیت های فارغ التحصیل این گرایش است.

مهندسی مخازن نفت و گاز

به صخره رسوبی حاوی مواد نفتی که زیر لایه غیر نفوذی تشکیل شده و دارای شکل ویژه ای از ساختمان زمین (عموماً یک قدیس) است، مخزن نفت گفته می شود. یعنی مخازن نفت چیزی شبیه به مخازن آب نیست که یک حوض یا بشکه بزرگ باشد بلکه این مخازن حفره های زیر زمینی هستند که نفت در آن جا وجود دارد. و مهندس حفاری، متخصصی است که انتخاب و ارائه روش های علمی برای افزایش برداشت از مخازن نفت و گاز و جلوگیری از زوال این مخازن بر عهده او می باشد.

دانش مهندسی مخازن به این می پردازد که ما در یک حوزه نفتی در اعماق زمین مثلاً در عمق 2 یا 3 هزار متری چه مقدار نفت و گاز داریم و چه مقدار از آن قابل دسترسی می باشد و با چه سرعتی می توان از مخزن مورد نظر برداشت کرد.

مهندسی نفت گرایش مخازن، نوع مخزن نفت یا گاز و همچنین فشار، دما و عمق آن از سطح زمین را مشخص می کند.زیرا موارد فوق در نحوه برداشت و استخراج نفت از مخازن تأثیر دارد.

مهندسی بهره برداری از منابع نفت

مهندس بهره برداری از منابع نفت، مهندسی است که راهها و روشهای بهره برداری بهینه از مخازن نفت را ارائه می دهد. یعنی با توجه به نوع مخزن نفت تعیین می کند که به یاری کدام یک از روشهای موجود؛ تزریق گاز، تزریق آب، تزریق مواد پلیمری و یا ازدیاد حرارت می توان نفت را راحتتر و مقرون به صرفه تر بهره برداری کرد.

امروزه اکثر مخازن نفت کشور ما دچار افت فشار شده اند به همین دلیل نفت به صورت طبیعی به سطح زمین نمی رسد و در نتیجه حضور مهندسین بهره برداری از منابع نفت، یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. افرادی که با استفاده از روشهای علمی بهتر و اصولی تر، از مخازن نفتی بهره برداری می کنند.

کشف یک مخزن نفتی به مهندسی اکتشاف، روش رسیدن به مخزن به مهندسی استخراج، شبیه سازی و تعیین فشار، دما و نوع مخزن به مهندسی مخازن و نحوه بهره برداری از مخزن به مهندسی بهره برداری از منابع نفت باز می گردد.

طراحی فرآیندهای نفت

به منظور تربیت متخصصان متعهد در زمینه محاسبات، تعیین مشخصات و طراحی فرآیندهای صنایع نفت، «مجموعه کارشناسی طراحی فرآیندهای صنایع نفت» پس از بررسی نیازهای تخصصی در این زمینه در کمیته مهندسی شیمی گروه فنی و مهندسی شورایعالی برنامه ریزی گشته است.

تعریف و هدف:

مجموعه کارشناسی طراحی فرآیندهای صنایع نفت یکی از مجموعه های آموزش عالی فنی و مهندسی می باشد که هدف آن آموزش و تربیت متخصصان طراحی فرآیندهای مورد استفاده در صنایع پالایش نفت و گاز و صنایع پتروشیمی است. دروس این مجموعه ترکیبی از دروس عمومی، علوم پایه و دروس مهندسی شیمی و همچنین مطالب تخصصی در زمینه طراحی فرآیندهای شیمیایی می باشد.

فارغ التحصیلان این دوره توانایی کافی در احراز مشاغل و ایفای نقشهای زیر را دارند:

انجام محاسبات و تعیین مشخصات وسائل، دستگاهها و فرآیندهای شیمیایی که در صنایع نفت مورد استفاده قرار می گیرد، منظور از طراحی فرآیند در صنایع نفت استفاده از داده های موجود به منظور محاسبه و تعیین مشخصات فنی یک دستگاه، یک واحد یا یک کارخانه تا حد تشکیل شمای جریان فرآیند کامل (پروسس فلودیاگرام) می باشد

 



وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر (کارشناسی ارشد و ... )

این رشته در مقطع کارشناسی ارشد در 3 گرایش در داخل کشور تدریس می گردد.

رشته های مشابه و نزدیک به این رشته در حال حاضر

با توجه به وجود گرایش طراحی فرآیندهای صنایع نفت در رشته مهندسی شیمی، این دو رشته دارای برخی تشابهات می باشند.

آینده شغلی و بازار کار

قطعاً اولین بازار کار موجود برای فارغ التحصیلان این رشته وزارت نفت است اما دانشگاه صنعت نفت در حال حاضر دانشجویان این رشته را بورسیه نمی کند. بلکه اگر سطح علمی دانشجویی خوب باشد، در نهایت جذب وزارت نفت می شود.البته در حال حاضر بیش از 70 درصد از دانشجویان جذب وزارت نفت می شوند و مابقی آنها نیز جذب صنایع شیمیایی خصوصی می شوند چرا که بیشتر واحدهای رشته مهندسی نفت با رشته مهندسی شیمی مشترک می باشد.

وضعیت نیاز کشور به این رشته در حال حاضر

با توجه به وجود میدانهای نفتی و گازی عظیم در کشور، همچنین کشف میدانهای جدید و لزوم گسترش سرمایه گذاری های لازم در امر نفت و گاز، حضور متخصصان این رشته بیش از پیش احساس می شود.

 

 



 

دروس اصلی و تخصصی مشترک تمامی

 

گرایشهای مهندسی نفت




 

 

موازنه انرژی و مواد



 

استانیک و مقاومت مصالح




 

 

ترمودینامیک



 

مکانیک سیالات




 

 

آزمایشگاه مکانیک سیالات



 

انتقال حرارت




 

 

آزمایشگاه انتقال حرارت



 

کنترل فرآیندها




 

 

آزمایشگاه کنترل فرآیندها



 

زمین شناسی نفت




 

 

مبانی فرآیندهای صنایع نفت



 

خواص سنگ های مخزن




 

 

آزمایشگاه خواص سیالات مخزن



 

کارگاه عمومی




 

 

کاربرد ریاضیات در مهندسی شیمی



 

مبانی چاه آزمایی




 

 

نمودارگیری چاه



 

مهندسی مخازن 1




 

 

زمین شناسی ساختمان



 

کارآموزی 1 و 2







 



 

دروس پایه در تمامی گرایشهای مهندسی نفت




 

 

ریاضی عمومی 1 و 2



 

معادلات دیفرانسیل




 

 

ریاضیات مهندسی



 

فیزیک 1 و 2




 

 

آزمایشگاه فیزیک 1 و 2



 

شیمی آلی




 

 

آزمایشگاه شیمی آلی



 

برنامه نویسی کامپیوتر




 

 

زمین شناسی عمومی



 

شیمی عمومی

 
تو به من یاد دادی

شعر زیر اثر ژان انیار نوردگرین است که از زبان یک دانش آموز به معلم ریاضی اش می باشد

 

تو به من یاد دادی

 

که هر عبارتی را بدون توجه به کنجکاوی ام فکتورگیری کنم

 

تو به من یاد دادی

 

که با توابع خطی کار کنم

 

وسمت راست مغزم را مساوی سمت چپم قرار دهم

 

تو به من یاد دادی

 

که راه حل درست را

برای مسائلی که نمیدانستم بیابم

تو به من یاد دادی

 

که از توابع انتگرال بگیرم

اما نه توابعی که بیش از همه نیاز به اتحاد و یکپارچگی داشتند

تو به من یاد دادی

 

که خطی بین ریاضیات و احساساتم بکشم

 

آخر تو یک معلم ریاضی نمونه بودی

و من تنها یک یادگیرنده کند و ناتوان

 
متافيزيك چيست ؟
شاخه ای از فلسفه است که به ساخت شرحی جامع از عمومی ترین خصوصیات واقعیت به مثابه ی یک کل می پردازد. پرسش درباره ی وجود و طبیعت از ذهن ها، کالبدها، خدا، فضا، زمان، علیت، وحدت، تعین، و جهان تمام مسایل متافیزیکی. از زمان افلاطون به بعد، فلاسفه ی بسیاری برای تعیین این که چه چیزهایی ( و چه تعداد از آن ها) موجودند کوشیده اند. اما کانت این بحث را مطرح می کند که این کار غیرممکن است؛ او در عوض پیشنهاد می کند که ما به ساختار کلی فکر خودمان را درباره ی جهان بپردازیم. استراوسن کارهای پیشین را متافیزیک تجدیدی و بعدی ها را تشریحی خواند.

متافيزيك دانش ماورالطبيعة ، مابعدالطبيعة و الهيات تعريف ميشود ، همانطور كه مي‌دانيم اينها همگي مربوط به فلسفه قديم و علوم ابتدايي و بدوي بشر ميشوند ، يعني قبولاندن مسائل ديني و مذهبي براي جوامع بشري از راه‌هاي عقلاني و منطقي كه ممكن است هيچ سروكاري با علومي همچون فيزيك و رياضياتي كه ما مي‌شناسيم نداشته باشد و يا به بيان ديگر متافيزيك عبارت است از شناخت پديده‌هاي فيزيكي به استناد مطالب كتب آسماني ، ولي ما تعريف جديدي براي متافيزيك مطرح مي‌كنيم ، يعني علم و دانش خداوند براي آغاز خلقت ، اداره و پايان آفرينش كه تمامي علوم شناخته شده توسط بشر را شامل شده و به يقين فراتر از آن هم مي‌رود و ميتواند علوم جديدي را براي ما پايه ريزي كند . همانطور كه ميدانيم هر علمي ، عالمي و كتب مرجعي دارد و ما براي شناخت اين علم چاره‌اي جز مراجعه به كتاب مرجع اين دانش يعني قرآن نداريم ، براي اينكه علم و دانش براي بشر بيشتر جنبه اكتسابي داشته و دارد تا جنبه تحقيقي و اكتشافي ، براي اينكه تعداد دانش‌آموزان و دانشجويان به مراتب بيشتر از معلمين و اساتيد است و تعداد محققين انگشت شمار است . از اين رو مطالعه اين مبحث صرفا به كساني كه به خداوند و مسائل ديني علاقه و كنجكاوي دارند توصيه ميشود و صد البته مطالبي كه در اين مبحث ارايه ميشود ميتواند بسيار جديد ، دور از انتظار و متفاوت با دانسته‌هاي فعلي ما باشد كه بايد هميشه به اين نكته توجه كنيم كه كدام نظريه به واقعيت نزديكتر بوده و ميتواند حقايق را بهتر توجيه كند و دانسته‌هاي ما زياد مورد اطمينان نيستند براي اينكه ممكن است بسيار اشتباه و نادرست هم باشند و همواره نظريات جديد و انقلابي ميتوانند بهتر از نظريات قديم باشند ، براي اينكه با گذشت زمان دانسته‌هاي بشر دگرگون و متحول ميشوند و علوم قديمي ميبايست به روز شوند و اگر به روز نشوند به يقين متروكه و رها خواهند شد . در حقيقت متافيزيك يك حركت جسورانه و بزرگ علمي بشر براي شناخت كلي حقايق بوده است كه متاسفانه نه تنها ناكام مانده بلكه به مرور زمان دچار توهم و خرافات شده و مطالب غير علمي نيز به آن داخل شده است . متافيزيك علم و آگاهي است كه صرفا به خداوند مربوط ميشود و دانستن آن توسط بشر بسيار مفيد خواهد بود . و آنچه كه اروپا را در قرون وسطي به فلاكت كشيد اناجيل ( انجيل‌هاي متعدد ) و احكام جعلي و تحريف شده بود نه متافيزيك و يا كلام ناب خداوند متعال يعني همان انجيلي كه خداوند به عيسي رسول الله وحي فرموده بود . متافيزيك به طور خلاصه تعليم و آموزش علم از استاد بزرگ آفرينش است .
 
مهندسی رباتیک

ضرورت ايجاد رشته جديد کارشناسي مهندسي رباتيک در پاسخگويي به نيازهاي امروز و فردا بيش از پيش احساس مي شود. هنگام با تحولات علمي و فني و با توجه به نيازهاي ملي و منطقه اي و در راستاي توسعه صنعتي، رباتيک به عنوان يکي از اولويت هاي اساسي مطرح است. کاربردهاي رباتيک و اتوماسيون در کارخانه ها به عنوان يکي از محورهاي اساسي توسعه صنعتي و استفاده از رباتها با اهداف استراتژيک در عرصه هاي مختلف تحقيقات، اهميت تربيت کارشناسان رباتيک را بيش از پيش مشخص مي سازد. 



کاربردهاي ويژه رباتها در محيطهاي خطرناک نظير فضا، عمق زمين، دريا، محيطهاي شيميائي وراديواکتيو نقش مؤثر رباتها را در دنياي علم و متواري نشان مي دهد. با امکانات و توانايي هاي مجموعه هاي برق و مکانيک دانشگاهها، مي توان اين رشته را بخوابي اداره نمود. براي اين رشته مجموعاً 140 واحد درسي در نظر گرفته شده که بطور معمول در هشت ترم تحصيلي، معادل با 4 سال قابل برنامه ريزي است. در تنظيم سرفصل دروس، مطابقت با مصوبات شوراي عالي برنامه ريزي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري رعايت شده است.



شايد اولين کشوري که به عنوان مخترع ربات شناخته مي شود کشور چک باشد در قاره اروپا بعدها ژاپني ها مانند بسياري چيزها گوي سبقت را ربودند و در صنايع مادر خود مانند فولاد- ماشين سازي- الکترونيک به صورتي گسترده وارد نموده و با مشخص شدن نقش آنها در زمين و فضا و در صنايع خطرساز براي بشر همه کشورها از جمله کشور ما به تشکيل گروه هاي مهندسي رباتيک در صدد کسب دانش و استفاده از آن براي بهره برداري بيشتر و بالا بردن کيفيت شده اند مهندسين موفق رباتيک ما که هر از گاهي رتبه هاي برتر جهاني را نيز کسب مي کنند وقتي مي توانند در صنايع و حتي گروه هاي امداد و نجات يا صنايع هوافضا جائي براي کار پيدا کنند که همت دولت و مسئولين کشور براي بومي کردن اين رشته و استفاده گسترده از آن بوجود آيد که انشاءالله اين طور بشود.

 

 

ریاضی
مهندسی پزشکی

مهندسی پزشكی عبارت است از كاربرد مهندسی در پزشكی از طریق مطالعه اصول و عملكرد سیستم های زنده و مدلسازی آن، به كار گرفتن اطلاعات و نتایج حاصل در جهت تشخیص و درمان بیماریها و همچنین جایگزین كردن اسكلت بندیهای صدمه دیده در بدن. هدف این رشته تربیت متخصصانی است كه بتوانند از عهده تجهیز، نگهداری و طراحی دستگاههای پزشكی برآیند یعنی مهندس الكترونیك مجربی باشند كه با زمینه های پزشكی نیز آشنایی داشته و در نتیجه می توانند دستگاههای پزشكی را طراحی كرده و بسازند یا اینكه مسؤول سفارش دستگاه از خارج كشور باشند.



نمونه هایی از طرحهای تحقیقاتی كه توسط دانشجویان رشته مهندسی پزشكی انجام شده است، به شرح زیر است:



-  طرح (پروژه) پای مصنوعی.

-  طراحی و ساخت دستگاه فشارسنج.

-طراحی و ساخت دستگاه آپتولموسكوپی.

- طراحی و ساخت دستگاه تنفس مصنوعی.

-  تشخیص بیماری (M.S) از طریق بررسی پتانسیلهای برانگیخته.

-  طراحی و ساخت دستگاه دیاترمی.

-  تفسیر اتوماتیك (ECG) به منظور تشخیص بیماریهای قلبی، عروقی.

-  آشكارسازی (QRS) توسط تكنیكهای هوشمند.

-  بررسی بیماریهای پاركینسون توسط تفسیر دست نوشته.

-  طراحی و ساخت هوتر مانیتورینگ.

-  طراحی و ساخت سنسور فنواكوستیك.

-  تجزیه و تحلیل (آنالیز) یك نمونه (مدل) ریاضی برای جریان خون در دریچه های قلب با استفاده از معادلات ناویراستوكس.

-  طراحی و ساخت دستگاه قالب گیری دورانی برای تهیه لنزهای نرم چشم.

-  بررسی روشهای نظری و عملی ساخت وسایل جراحی.

-  ساخت دستگاه اندازه گیری بیوچسبندگی لایه های نرم بدن.



توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه



توانایی علمی: 



دانشجوی این رشته لازم است در دروس ریاضی و فیزیك قوی باشد زیرا باید دید پایه ای قوی در مهندسی الكترونیك داشته باشد. یعنی با كوشش و مطالعه بسیار هم در دروس اصلی رشته الكترونیك و هم در دروس تخصصی خود توانمند باشد.



همچنین باید ذهنی خلاق همراه با قدرت خلق، آفرینش و ابداع مدلها داشته باشد تا نمونه های متفاوت در زمینه آلات و وسایل پزشكی را بسازد.



علاقمندیها: 



دانشجوی این رشته باید محیط كار بیمارستانی را دوست بدارد یعنی علاقه مند باشد كه در بیمارستان و یا محیط های مرتبط فعالیت كند. داوطلبان این رشته باید با تمایل و رغبت شخصی این رشته و محیط كار آن را انتخاب نمایند.

 

توانایی های فارغ التحصیلان



این رشته به گونه ای طراحی شده است كه دانش آموختگان (فارغ التحصیلان) آن می توانند درزمینه طراحی، بهره برداری، نظارت، مدیریت، و نگهداری از سیستمهای مربوط به این رشته وارد شوند. 



آنها در این راستا وظایف زیر را می توانند برعهده گیرند:



الف) نصب و راه اندازی دستگاهها، وسایل پزشكی و تجهیزات فنی بیمارستانها.

ب) تعمیر و نگهداری تجهیزات بیمارستانی.

ج) مشاوره فنی در سفارش و خرید دستگاههای پزشكی.

د) كمك در به كارگیری بهینه از دستگاههای پزشكی.

ه) همكاری در طراحی دستگاههای پزشكی.

و) همكاری در طرحهای تحقیقاتی پزشكی.

ز) مسوولیت فنی و مهندسی بیمارستان.

ح) ساخت وسایل و تجهیزات بیمارستانی.



گرایش‌های مقطع کارشناسی



این رشته در خارج از كشور دارای دو گرایش الف) مهندسی زیست پزشكی ب) مهندسی پزشكی بالینی می باشد كه مهندسی زیست پزشكی بیشتر در زمینه طراحی و ساخت ابزار پزشكی و ثبت سیگنالهای حیاتی می باشد و ارتباط زیادی با مهندسی برق دارد. مهندسی پزشكی بالینی بیشتر به بیمارستانها و مراكز درمانی ارتباط دارد. در ایران در مقطع كارشناسی مهندسی پزشكی بالینی ، بیوالكتریك، بیو متریال و بیو مكانیك تدریس می شود.



وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر



امكان ادامه تحصیل در دوره كارشناسی ارشد در رشته مهندسی پزشكی در سه گرایش عمده بیوالكتریك، بیومكانیكی و بیومتریال فراهم است. همچنین این رشته دارای دكترای تخصصی نیز می باشد. دانشجو برای گذراندن دوره كارشناسی ارشد مهندسی پزشكی باید 38 واحد درسی و تحقیقاتی شامل 24 واحد درسهای تخصصی، 2 واحد سمینار و 12 واحد پروژه را با موفقیت بگذراند.



رشته های مشابه و نزدیك به این رشته



این رشته حدود 80% دارای دروس مهندسی الكترونیك است و لذا با مهندسی برق و الكترونیك در رابطه ای تنگاتنگ است. البته در این رشته از واحد های پزشكی قسمتهای فیزیولوژی و آناتومی هم تدریس می شود.



آینده شغلی و بازار كار 



در حال حاضر بازار كار هیچ رشته ای در حد ایده آل نیست و این شامل حال رشته مهندسی پزشكی نیز می شود اما بدون شك وضعیت فارغ التحصیلان این رشته، نسبت به رشته های مهندسی دیگر، مطلوبتر است. چون ارزش اقتصادی وسایلی كه مهندسین پزشكی طراحی، تعمیر، نگهداری یا خریداری می كنند، بسیار بالا است. 



برای مثال اگر یك كامپیوتر یك یا دو میلیون تومان قیمت دارد، یك دستگاه پزشكی بطور متوسط دهها میلیون تومان می ارزد. برای همین مسؤولان بیمارستانها بطور نسبی برای حفظ و نگهداری آنها اهمیت بسیاری قائل اند. این امر باعث شده تا خیلی از فارغ التحصیلان ما حتی دانشجویان ترم های آخر جذب بازار كار شوند بویژه اگر فارغ التحصیل این رشته اصراری نداشته باشد كه در تهران كار كند، می تواند در شهرستانها جذب بیمارستانها، سازمان تامین اجتماعی و مراكز متعدد دیگر شود.



فارغ التحصیلان هم چنین می توانند در مراكز تحقیقاتی از قبیل موسسه استاندارد، بنیاد مستضعفان و جانبازان، مركز تحقیقات وزارت دفاع و سایر مراكز تحقیقاتی مشغول كار شوند.



وزارت بهداشت، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، وزارت صنایع، سازمان تامین اجتماعی، بیمارستانهای دولتی و خصوصی و ... از سایر محلهایی هستند كه مهندس پزشكی می تواند در آنجا مشغول شود.



وضعیت نیاز كشور به این رشته در حال حاضر



با توجه به توضیحات آورده شده و نوپا بودن این رشته در كشورمان به نظر می رسد تا سالیان متمادی امكان اشتغال برای فارغ التحصیلان این رشته میسر باشد ولی باید به موارد گفته شده، شرایط خاص جامعه و هماهنگ نبودن بخش مهندسی و بخش پزشكی را افزود. در نهایت می توان گفت برای ارتقای كیفی خدمات پزشكی، دستگاهها و ... نیاز به متخصصان این رشته روزافزون است.



در حال حاضر مسؤولیت سفارش دستگاههای پزشكی بر عهده پزشكان است. متخصصانی كه تنها نحوه استفاده از تجهیزات پزشكی را می دانند و هیچ اطلاعی از كیفیت فنی دستگاهها ندارند. از سوی دیگر چون در بیمارستانها مسوولیت نگهداری و تعمیر تجهیزات پزشكی برعهده مهندس پزشكی نیست، بیمارستانهای ما به گورستانی از دستگاههای پزشكی تبدیل شده اند.

 

تجهیزاتی كه به دلیل اشكالهای جزئی استفاده نمی شوند. یكی از دانشجویان كه برای كارآموزی به بیمارستان رفته بود، تعریف می كرد كه یك یونیت (صندلی دندانپزشكی) را با وجود قیمت گران آن، فقط به خاطر این كه سرپیچ لامپش خراب بود، كنار گذاشته بودند. البته تعویض یك قطعه یا تعمیر آن وظیفه مهندس پزشكی نیست. اما چون او به كلیت دستگاه اشراف دارد، می تواند اشكال آن را تشخیص دهد سپس تكنسین قطعه مورد نظر را تعویض یا تعمیر كند.



همچنین یك مهندس پزشكی می تواند یك دستگاه پزشكی را به درستی راه اندازی كرده و نحوه استفاده صحیح آن را به پرستاران یا دیگر كاركنان بیمارستان آموزش دهد. برای مثال بسیاری از دستگاههای پزشكی نیاز به یك زمین دارد (نقطه ای كه پتانسیل آن صفر باشد). برای ساخت این زمین ما در ابتدا نیاز به چاهی داریم كه عمق آن امكان دارد 2 متر، 10 متر یا 70 متر باشد تا از خطر برق گرفتگی جلوگیری شود. اما ما می بینیم كه در بسیاری از بیمارستانها، زمین دستگاه را به شوفاژ وصل می كنند در حالی كه این كار نه تنها غیرعلمی است بلكه خطرناك نیز می باشد. به همین خاطر در كشورهای پیشرفته در هر بیمارستانی، یك دپارتمان مهندسی پزشكی دارد كه در بخش های مختلف بیمارستان فعالیت دارند.



برای مثال در اتاق عمل هنگامی كه دكتر ارتوپد می خواهد پلاتین را در پای شكسته قرار دهد، ابتدا مهندس پزشك میزان گشتاوری كه باید به پلاتین وارد شود اندازه گیری می كند تا از شكسته شدن پلاتین تحت فشارهای مختلف جلوگیری شود و سپس پزشك عمل جراحی را انجام می دهد. یا در كنار اتاق عمل یك كارگاه تراش وجود دارد و میله هایی را كه در شكستگی های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند، برحسب شكل و اندازه عضو شكسته شده، می تراشند تا عضو شكسته پس از ترمیم كوتاه یا بلند نشود حال این وظیفه یك مهندس پزشكی است كه دستور ساخت یا تراشیدن میله ها را بدهد.



در نهایت یك مهندس پزشكی می تواند در مؤسسات و شركتهای خصوصی یا دولتی، در زمینه ساخت تجهیزات پزشكی فعالیت كند. برای مثال فارغ التحصیلان این رشته به راحتی می توانند دستگاه شنوایی سنجی را بسازند. دستگاهی كه به وسیله آن باید تمامی كودكانی كه می خواهند برای سال اول دبستان ثبت نام كنند، مورد سنجش شنوایی قرار گیرند. اما متاسفانه حتی بعضی از مراكز استانهای ما چنین دستگاهی را ندارند.



این همه ، بیانگر ضرورت حضور متخصصان مهندسی پزشكی در جامعه است.



پیش بینی وضعیت آینده رشته در ایران



با توجه به توضیحات گفته شده آینده این رشته در ایران از چشم انداز روشنی برخوردار است. به شرط هماهنگی بخش پزشكی و بخش مهندسی. ضرورت وجود مهندسان پزشكی در بیمارستانها، خرید تجهیزات و ... در صرفه جویی اقتصادی هم كاملاً احساس می شود. در نهایت می توان گفت كه زمینه توسعه این رشته فراهم است و برای كار بیشتر فضای مناسبی دارد.

 

 

 

 

 

دروس اصلي رشته مهندسي پزشكي

مدارهاي الكتريكي 1و2

بهداشت عمومي

ماشين هاي الكتريكي مستقيم و متناوب

آزمايشگاه ماشين هاي الكتريكي

اندازه گيري الكتريكي

آزمايشگاه مدار و اندازه گيري

الكترونيك 1و2

آزمايشگاه الكترونيك 1و2

مدارهاي منطقي

آزمايشگاه مدارهاي منطقي

كارآموزي در عرصه 1و2

مقدمه اي بر مهندسي پزشكي و زيستي

حفاظت از تاسيسات و جلوگيري از خطرات ناشي از جريان هاي الكتريكي و سيم كشي

تجزيه و تحليل سيستم ها

تجهيزات عمومي و پزشكي بيمارستان ها

اصول و كليات مديريت خدمات بهداشتي - درماني

 

دروس پايه رشته مهندسي پزشكي

فيزيولوژي و آزمايشگاه

آناتومي و آزمايشگاه

رياضي 1و2

معادلات ديفرانسيل

برنامه نويسي كامپيوتر

فيزيك الكتريسيته و مغناطيس

فيزيك مكانيك ، موج و ارتعاش

فيزيك حرارت

آمار حياتي

زبان تخصصي

بيوفيزيك و بيوشيمي

مقدمه اي بر فيزيك پزشكي